Metron Analysis

“Θόρυβος και Εντροπία: Δύο έννοιες – κλειδιά”
20/12/2003

«Η αναταραχή, είναι στην ουσία η άνοδος του θορύβου και της εντροπίας στην πολιτική επικοινωνία της χώρας που προσφέρουν περισσότερες πληροφορίες στους πολίτες και άρα διαμορφώνουν νέα δεδομένα» αναφέρει σε άρθρο του στην εφημερίδα «ΗΜΕΡΗΣΙΑ» (Σαββατοκύριακο 20-21/12/2003) ο Διευθύνων Σύμβουλος της Metron Analysis κ. Στράτος Φαναράς. Στο κείμενό του, ο κ. Φαναράς εστιάζει στις έννοιες του «Θορύβου» και της «Εντροπίας», όπως αυτές εμφανίζονται στη Θεωρία της Επικοινωνίας, χρησιμοποιώντας τες ως εργαλεία ανάλυσης της δεδομένης πολιτικής συγκυρίας στη χώρα.



«Θόρυβος και Εντροπία : δύο έννοιες / κλειδιά»

του Στράτου Φαναρά


Πολλοί αναρωτιούνται αυτές τις μέρες, τι να συμβαίνει άραγε στο ΠΑΣΟΚ. Ποιες μπορεί να είναι οι πραγματικές προθέσεις του κ. Σημίτη. Παρά τις διαβεβαιώσεις των αρμοδίων, πολλοί λένε ότι υπάρχει μια άλλη «αλήθεια», και αναρωτιούνται: ποια ακριβώς είναι αυτή η άλλη αθέατη αλήθεια; Πληροφορίες και «πληροφορίες» δίνουν και παίρνουν. Το πολιτικό προσωπικό, οι δημοσιογράφοι, όλοι όσοι μετέχουν στη διαμόρφωση ή την ερμηνεία της επικαιρότητας, έχουν αποδυθεί σε έναν αγώνα δρόμου, έναν αγώνα συλλογισμών, ερμηνείας σημείων, ή «εξόρυξης» πληροφοριών. Όλοι προσπαθούν να σηκώσουν τη «σωστή» κουρτίνα για να δουν τι κρύβει από πίσω.

Οι πιο τολμηροί μάλιστα, μαθαίνω, βάζουν και στοιχήματα γύρω από παραλλαγές (με παραμέτρους το χρόνο, τα πρόσωπα ή τους θεσμούς) αντιθετικών δίπολων αυτής της αλήθειας.

Ωστόσο, η μόνη θεατή αλήθεια είναι αυτή η αναταραχή. Κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι και η μόνη αλήθεια. Γιατί στο αύριο δεν υπάρχει η ιδιότητα της αμνησίας. Το αύριο ή θα ενσωματώσει ή θα παρακάμψει τη σημερινή αναταραχή. Αν λοιπόν θέλουμε να μιλήσουμε για το αύριο, χρειάζεται πρώτα να αναλύσουμε το σήμερα. Χρειάζεται να αναλύσουμε τη μόνη αξιόπιστη πληροφορία που διαθέτουμε: την αναταραχή.

Στη σύγχρονη θεωρία της επικοινωνίας, υπάρχουν δύο έννοιες-κλειδιά. Ο θόρυβος και η εντροπία. Σύμφωνα με τις παλιότερες θεωρήσεις, ο θόρυβος έχει αρνητική φόρτιση. Γιατί συνοδεύει την πληροφορία χωρίς να είναι μέρος της. Επιδιώκει να δυσκολέψει τη διαδρομή της από τον πομπό στο δέκτη ή να αλλοιώσει το νόημα και το μήνυμα που μεταφέρει η πληροφορία.

Αν λοιπόν όλα αυτά που συζητιούνται αυτές τις μέρες δεν είναι παρά ένας θόρυβος, (στην Πασοκική καθομιλουμένη, «σενάρια της Δεξιάς»), το μήνυμα του ΠΑΣΟΚ για το αύριο θα δυσκολέψει ακόμη περισσότερο να φτάσει καθαρό στους παραλήπτες. Σύμφωνα με τις παλιές θεωρήσεις της επικοινωνίας, η ήδη δύσκολη θέση του, θα γίνει δυσκολότερη.

Ωστόσο, πιο πρόσφατες θεωρήσεις, λένε ότι ο θόρυβος δεν είναι εξ ορισμού ένα αρνητικό στοιχείο στην επικοινωνία. Γιατί αν καταφέρεις να βρεις το σωστό τρόπο να ακούς τελικά και το μήνυμα και το θόρυβο, θα αρχίσεις να ωφελείσαι, ανεβάζοντας τη συνολική αναλυτική σου ικανότητα και δεκτικότητα, ανεβάζοντας την αποτελεσματικότητά σου στο να εκπέμπεις αλλά και στο να λαμβάνεις μηνύματα.

Από τι εξαρτάται λοιπόν η μορφή του αύριο; Για ποιον θα είναι θετικό; Για τη ΝΔ ή για το ΠΑΣΟΚ; Η απάντηση δεν είναι εύκολη.

Εξαρτάται κυρίως από τη σειρά, από τη διάταξη των πληροφοριών που έρχονται η μία πίσω από την άλλη. Υπάρχει μια τεράστια ποικιλία πιθανών διατάξεων, πιθανών «σειρών» πληροφοριών και κάθε μία από αυτές τις σειρές συνδέεται με μία πιθανότητα να φτάσει ως όλον στους αποδέκτες, στους οποίους απευθύνεται. Αυτή η πιθανότητα, ορίζεται ως εντροπία.

Όσο ανεβαίνει το επίπεδο της εντροπίας, τόσο λιγοστεύει η πληροφορία που χάνεται κατά τη μεταφορά της από τον πομπό στο δέκτη. Τόσο τα μηνύματα γίνονται πιο σαφή και πιο καθαρά.

Άρα οι πληροφορίες που αναζητάμε, δεν βρίσκονται σε υποθέσεις για το αύριο, υπάρχουν στο σήμερα.

Δομούνται με ένα ορισμένο τρόπο, κάθε μέρα και κάθε ώρα, η μία πίσω από την άλλη.

Η αναταραχή είναι ακριβώς το αποτέλεσμα, της αναδιάταξης της σειράς των πληροφοριών που μέχρι πριν από λίγο καιρό λαμβάναμε.

Η αναταραχή είναι στην ουσία η άνοδος του θορύβου και της εντροπίας στην πολιτική επικοινωνία της χώρας που προσφέρουν περισσότερες πληροφορίες στους πολίτες και άρα διαμορφώνουν νέα δεδομένα.

Και με αυτή την έννοια βλάπτει περισσότερο αυτούς που δεν είχαν κανένα λόγο να θέλουν να «χαλάσει» η ροή των μηνυμάτων τα οποία συνοψίζονταν στην πιθανολόγηση του τέλους του ΠΑΣΟΚ και του Σημίτη.

Η αναταραχή «είναι μια θαυμάσια κατάσταση» έλεγε κάποτε ο Μάο.

Εγώ απλώς θα πω ότι η αύξηση της εντροπίας, με τη θερμοδυναμική της τώρα σημασία, ζεσταίνει τη σούπα που είχε εδώ και καιρό παγώσει…

Άρα αυτοί που σχεδιάζουν ή μετέχουν της αναταραχής, είτε έχουν ως στόχο να πλήξουν το ΠΑΣΟΚ είτε να το βοηθήσουν, ανεξάρτητα δηλαδή από τις προθέσεις τους, τελικά το μόνο που επιτυγχάνουν, είναι να στρέψουν ξανά τα φώτα σ’ αυτό, να το βγάλουν από τον κλοιό των παγιωμένων πεποιθήσεων για το μέλλον του και ενδεχομένως (ποιος ξέρει;) να το καταστήσουν, ακόμη και χωρίς να το θέλουν, ξανά πρωταγωνιστική πολιτική δύναμη.


Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «ΗΜΕΡΗΣΙΑ» το Σαββατοκύριακο 20-21/12/2003.

Share on Facebook0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0