Metron Analysis

Προεδρικές εκλογές ΗΠΑ
12/11/2016

graphic-grey

Πατήστε πάνω στην εικόνα για να ανοίξει.

Ο Ντόναλντ Τραμπ θα είναι ο επόμενος Πρόεδρος των ΗΠΑ. Παρά την οριακή ήττα του στις κάλπες (μέχρι στιγμής 47,3% έναντι 47,8% της Κλίντον), το εκλογικό σύστημα της χώρας του το οποίο προβλέπει την ανάδειξη Προέδρου μέσω εκλεκτόρων, του έδωσε το προβάδισμα για την Προεδρία λόγω της κατανομής της ψήφου στις 50 Πολιτείες της χώρας.
Έτσι, η νέα τετραετία διακυβέρνησης θα ξεκινήσει με ένα απίστευτο συμβολισμό: ο υποψήφιος που σε ολόκληρη την προεκλογική περίοδο δεν έπαψε να καταγγέλλει σταθερά το «σύστημα» εξελέγη εξαιτίας του εκλογικού συστήματος και όχι της επικράτησης του στις κάλπες.
Η εκλογή αυτή έχει μια ξεχωριστή σημασία για ολόκληρο τον κόσμο και βέβαια και για τους Έλληνες.
Στους αυτονόητους λόγους που προκαλούν το παγκόσμιο ενδιαφέρον και που συναρτώνται με το διεθνή ρόλο και την επιρροή των ΗΠΑ, προστίθεται αυτή ακριβώς η «αντισυστημική» διάσταση και ρητορική που χρησιμοποίησε ο Ντόναλτ Τραμπ ως ένας outsider της πολιτικής, στοιχείο που τον βοήθησε στην άρθρωση καατγγελτικού λόγου εναντίον του κατεστημένου. Μια ρητορική που έχει ως υπόβαθρο την επιστροφή σε περισσότερο κλειστές και ελεγχόμενες κοινωνίες και δομές.
Η κοινωνική γεωγραφία της ψήφου αποτυπώνει μια βαθειά διαίρεση στις ΗΠΑ. Διαίρεση που θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε στη φράση «οι εντός και οι εκτός των τειχών».
Από το exit poll της ημέρας των εκλογών φαίνεται ότι ο Τραμπ κέρδισε στους «εντός των τειχών»
• στην ψήφο των λευκών ψηφοφόρων και ιδίως
• των ανδρών μεσαίας και μεγαλύτερης ηλικίας
Η Χίλαρι Κλίντον κέρδισε στους «εκτός των τειχών»
• στην ψήφο των μεταναστών και ιδίως
• των γυναικών και νεότερων ηλικιών
Η κοινωνική αυτή διαίρεση της ψήφου αποτυπώθηκε και γεωγραφικά. Αν δει κανείς το χάρτη των πολιτειών διαπιστώνει ότι όλες οι παράκτιες πολιτείες στις οποίες συγκεντρώνεται νεότερος πληθυσμός ανώτερου μορφωτικού επιπέδου ή στις πολιτείες που έχουν ισχυρές μειονότητες μαύρων, λατίνων και ασιατών ψήφισαν Κλίντον, ενώ στις «ηπειρωτικές» πολιτείες στις οποίες κυριαρχεί η ευρύτερη μεσαία τάξη των λευκών, κέρδισε ο Τραμπ.

Η αναμέτρηση αυτή ήταν η πρώτη στη σειρά και άλλων που θα καθορίσουν την πολιτική ηγεσία του Δυτικού κόσμου για την επόμενη τετραετία τουλάχιστον.
Είναι γνωστό πως ακολουθούν μέσα στο 2017 οι αναμετρήσεις στη Γαλλία και στη Γερμανία, ενώ θα φανεί και ποια θα είναι η εξέλιξη της διαδικασίας αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση η οποία ταλανίζεται από την κρίση πολιτικής εμπιστοσύνης που διατρέχει τις χώρες μέλη της.
Ίσως στα τέλη του 2017 να ζούμε σε ένα άλλο διαφορετικό κόσμο, με ισχυροποιημένα τα κράτη-έθνη και αδυνατισμένες τις υπερεθνικές συμμαχίες και διεθνείς συμφωνίες κάθε είδους.

Μέρος αυτού του κόσμου είμαστε και εμείς και με την έννοια αυτή είχε ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον, να διερευνήσουμε τις προτιμήσεις των πολιτών της χώρας μας, όσο και να δούμε αν προτιμήσεις αυτές, έχουν συνάφεια με την οριζόντια τάση ενίσχυσης του έθνους-κράτους που διατρέχει τα σύγχρονα πολιτικά συστήματα.

Στο πλαίσιο αυτό, στο ερευνητικό «κύμα» του Οκτωβρίου της Metron Forum (μηνιαία συνδρομητική έρευνα με χρήση CATI σε δείγμα 1.200 ψηφοφόρων πανελλαδικά), διερευνήσαμε τις προτιμήσεις των Ελλήνων ψηφοφόρων για την/τον διάδοχο του Μπαράκ Ομπάμα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν σαφή προτίμηση για τη Χίλαρυ Κλίντον. Κυρίως όμως αυτό που έδειξαν είναι ότι οι προτιμήσεις είναι ισχυρά συσχετισμένες με τις διαφοροποιήσεις σχετικά με τη στρατηγική αρχιτεκτονική της χώρας και κατ’ επέκταση και με την κυρίαρχη αντίθεση της εποχής «εθνικό/υπερεθνικό».
Στην ανάλυση αντιστοιχιών (correspondence analysis) που ακολουθεί φαίνεται ότι υπάρχει συσχέτιση:
• Της προτίμησης Κλίντον με τη θέση υπέρ της παραμονής στη ζώνη του Ευρώ
• Της προτίμησης Τραμπ με τη θέση υπέρ της επιστροφής στη δραχμή
• Της πολιτικής αποστασιοποίησης με τη συσχέτιση της αδιαφορίας/μη προτίμησης τόσο για τον/την επόμενο Πρόεδρο των ΗΠΑ όσο και για την παραμονή ή όχι της χώρας μας στη ζώνη του Ευρώ.

graphic14112016

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κοινωνική τάση μιας διογκούμενης μειοψηφίας που είναι κατά της παγκοσμιοποίησης, τείνει να μετατραπεί σε πλειοψηφία με βασική ατζέντα την καταγγελία, του «κατεστημένου», το μεταναστευτικό και την τρομοκρατία κυρίως των ακραίων μουσουλμάνων.
Η εκλογή Τράμπ, αποτελεί μία μεγάλη πρώτη νίκη που ανοίγει ένα νέο οδικό χάρτη για το δυτικό κόσμο. Η κοινωνική ατζέντα αλλάζει: όλο και περισσότερες δυνάμεις προβάλλουν την ανάγκη πιο «κλειστών κοινωνιών» με περιορισμό και έλεγχο των μεταναστευτικών κυμάτων, και καταγγελία του «κατεστημένου» και της πολιτικής διαφθοράς.
Στην εξέλιξη αυτή συντείνει και η κρίση αποτελεσματικότητας των υπερεθνικών Οργανισμών οι οποίοι αδυνατούν να διαχειριστούν τα σύνθετα με επιτυχία.
Αλλά ακόμη και εκείνοι που πιστεύουν ότι οι κατακτήσεις της διεθνικότητας του δεύτερου μισού του περασμένου αιώνα πρέπει να διατηρηθούν, εμφανίζονται σκεπτικοί και κριτικοί για τις επιδόσεις των Οργανισμών αυτών.
Στο γραφικό που ακολουθεί φαίνεται ότι οι αρνητικές γνώμες για την Ε.Ε. στη χώρα μας, ξεπέρασαν το 50%.

Σε κάθε περίπτωση, η 9η Νοεμβρίου 2016, είναι μια ιστορική μέρα. Είναι η πρώτη του εκλογικού «μαραθωνίου» ανοίγεται μπροστά μας και θα καθορίσει τις εξελίξεις στην παγκόσμια σκηνή.
Και καθώς οι συσχετισμοί δύναμης και αξίες του μεταπολεμικού δυτικού κόσμου αμφισβητούνται, έχουμε χρέος σαν χώρα να βρεθούμε και αυτή τη φορά, όπως και τόσες άλλες το παρελθόν, στη σωστή πλευρά της Ιστορίας.

 

Στράτος Φαναράς

Share on Facebook0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0